Tej! Wuchta wiary wyszła z kejtrami na fyrtel

38508591_afb26c6dd0_z

Dla wszystkich, którzy tak jak ja, przeprowadzają się do Poznania nie będąc z Wielkopolski – przygotujcie się na niemały szok kulturowo-lingwistyczny. Czemu? Ano dlatego, że przekraczając granicę województwa prylandzkiego, magicznym sposobem pociąg, którym się przemieszczacie, zupełnie bez ostrzeżenia zamienia się w banę. A to dopiero początek. Obserwujesz przez szybę świat, który niby jest identyczny jak w każdym innym zakątku naszego kraju, a jednak jest zupełnie inny.

Oto ta urocza staruszka wysiada nie z tramwaju, tylko z bimby i na smyczy trzyma kejtra. Tuż za nią podąża młodzieniec w łapie dzierżąc zapalonego ćmika – nie mylić z papierosem! Na szyi dumnie nosi niebiesko-biały szalik Kolejorza, którego każda rodowita Pyra kocha od kołyski aż po grób.

Jak powszechnie wiadomo, palić na ulicy jest nieładnie i nie wolno, dlatego młodziana dogania szkieł i wlepia mu mandat. Student – rad czy nie – naganę przyjmuje i na szagę, czyli inaczej na skróty, zmierza pod budynek uczelni, gdzie już sterczy wuchta wiary, bo to czas sesji, więc wszyscy wysztrafowani na fest.

Wróćmy jednak do wyżej wspomnianej emerytki, która zakończyła spacer po fyrtlu ze swoim kejtrem i wraca nas mieszkanie. Otwiera drzwi wejściowe, ale niech was nie zmylą pozory – to wcale nie korytarz! To antrejka. Tam babcia zdziewa ancug, czyli odzież wierzchnią, a z tytki wyjmuje zakupione na rynku pyry.

Pyry, jak to pyry, najlepiej smakują z gzikiem. Kto nie jadł, niech żałuje. To chyba jedyny posiłek, w którym dorosły człowiek najada się jednym ziemniakiem. Niewtajemniczonym podpowiem, że gzik to rodzaj twarogu. Żeby babci nie było smutno samej w kuchni, nadusza odpowiedni dynks i włącza radio. Jak zwykle, nic ciekawego, same blubry. Ale naszej babuni zebrało się na wspomnienia. Jak to z szanownym małżonkiem w młodości dylali do tej samej melodii, która właśnie zagościła w eterze. A dzisiaj co? Stary odkąd nie tyra w Ceglorzu posmutniał, leżałby tylko na wyrze i brynczał: tu mu źle, tam niedobrze, siana mało w sakwie…

To zaledwie mała próbka tego, co usłyszycie mieszkając w Wielkopolsce. Nie sposób przytoczyć całości tej rozbudowanej i przebogatej w zaskakujące słowa gwary. Przyznam szczerze, że mieszkając w Poznaniu od pół roku zdarza mi się zupełnie nie zrozumieć całych zdań, zwłaszcza tych, które wypowiadają przekupki na rynku. Bywa, że wykazują się brakiem litości, mimo moich szeroko otwartych oczu, kiedy słyszę „Ady, akuratnie pyrek w tytce?”.

Ciekawe, bo w przeciwieństwie do innych regionów kraju, gdzie gwarą zwykle posługuje się tylko starsze pokolenie, w Poznaniu regionalne słownictwo jest znane i używane również przez ludzi młodych, nawet tych, którzy przyjeżdżają tu na studia. Sama jestem tego przykładem – pewne naleciałości wchodzą bardzo szybko w krew i ciężko się ich pozbyć.

Interesujący jest także akcent rodowitych Pyr – nawet nie sposób tego naśladować, ale polega mniej więcej na podnoszeniu intonacji przy wymawianiu ostatnich sylab w zdaniu. Czasem daje to efekt pytań, nawet jeśli mówiący nie miał takiej intencji. Na koniec prezentuję próbkę poezji poznańskiej i nagrania Kapeli zza winkla, która tworzy właśnie w gwarze. Poniższą rymowankę zna tu każde dziecko:

W antrejce na ryczce

Stały pyry w tytce

Przyszła niuda, spucła pyry

A w wymborku myła giry

W tłumaczeniu na nasze:

W przedpokoju na stołku

Stały ziemniaki w papierowej torebce

Przyszła świnia, zjadła ziemniaki

A w wiadrze myła nogi

Karolina (photo by Elisa)

A na koniec gwara poznańska wyśpiewana przez Kapelę zza winkla

Reklamy

One thought on “Tej! Wuchta wiary wyszła z kejtrami na fyrtel

  1. Nie jestem fanem gwar, bo nie lubię nie rozumieć, co ktoś do mnie mówi. Nie wiedziałam, że na Wielkopolsce takie dziwy. U nas gwar nie ma, u nas gwarą nie wypada, bo jak tylko trąca od ciebie pomorskim, czy kaszubskim jooo to śmiać się będą, żeś z wiochy przyjechał.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s